Rinitis, conjuntivitis e asma. Nos peores casos, asma non controlada, que afecta gravemente á calidade de vida dos pacientes e supón un elevado custo para o Sistema Nacional de Saúde. Estes son os principais síntomas que sofren os pacientes alérxicos a ácaros. Unha patoloxía que, de acordo cos últimos datos de Alerxolóxica 2015, o estudo epidemiolóxico de referencia sobre as enfermidades alérxicas en España, publicado o ano pasado, aumentou en practicamente todas as Comunidades Autónomas costeiras.

Este estudo confirma que, quen vive en zonas de costa están especialmente expostos a este tipo de asma. Se, en termos globais, o 50% dos pacientes con asma e  rinitis alérxicas son sensibles aos ácaros do po doméstico, a porcentaxe elévase de forma moi considerable nalgunhas das CC AA con saída ao mar. Ademais, tamén en case todas as autonomías costeiras aumentou en relación co anterior estudo  Alergológica, elaborado 10 anos antes. O caso máis rechamante é o de Baleares, cun 88% dos pacientes asmáticos por alerxia respiratoria por ácaros. A porcentaxe é dun 85% en Canarias. En Galicia, ascende a un 74%.

Todos estes pacientes viven durante os meses de outono a “tempada alta” da súa enfermidade. Aínda que non se trata dunha enfermidade estacional, posto que a asma e a  rinitis por ácaros maniféstanse durante todo o ano, os síntomas intensifícanse nas épocas nas cales a temperatura e a humidade resultan máis favorables ao desenvolvemento dos ácaros: o outono e a primavera.

A alerxia respiratoria afecta a unha cuarta parte da poboación nos países desenvoltos, e é unha das causas máis frecuentes de consulta médica. Dentro desta patoloxía, os ácaros son o segundo alérgeno individual respiratorio máis frecuente, despois dos poles. Os síntomas que provoca afectan de forma significativa á súa calidade de vida, e tamén provocan elevados custos derivados do tratamento sintomático dos pacientes.

Estudo EPIDmite
Así o revelan os resultados do Estudo  EPIDmite. Presentado hai poucas semanas no XXXI Congreso Nacional da Sociedade Española de Alerxoloxía e Inmunoloxía Clínica, trátase dun documento que avalía a calidade de vida e a asistencia recibida por preto de 300 pacientes de entre 14 e 55 anos en 35 hospitais españois, sensibles aos ácaros e non tratados con inmunoterapia.

Entre os resultados máis significativos destaca que o 60% dos pacientes alérxicos a ácaros presentaban rinitis, sobre todo persistente, de moderada a severa, e o 40% dos pacientes presentaba de forma conxunta rinitis e asma. En ambos os grupos, máis do 60% presentaba  conjuntivitis. Por tanto, as persoas que recoñezan estes síntomas deberían acudir ao seu especialista para realizar un diagnóstico.

Destaca o feito de que, nos últimos 12 meses, o 20,7% dos pacientes con asma e o 3,4% dos que non presentaban asma tiveron que ser atendidos, polo menos, nunha ocasión, en urxencias.

Esta necesidade de asistencia médica, con tratamento sintomático, supuxo un gasto significativo. O custo medio por paciente do tratamento para paliar os síntomas foi de 70,3 euros nos casos de pacientes sen asma e de 213 euros, de media, nos pacientes asmáticos.

En canto á calidade de vida, o estudo revela que se ve afectada de forma moderada nos pacientes con rinitis, de forma máis acusada en adultos que en adolescentes. En canto á asma, observouse que dos pacientes que acudían aos servizos de alerxia o 20% presentaban asma parcialmente controlada e o 45% non controlada.

O custo do tratamento sintomático está relacionado co feito de que menos dun 5 por cento dos pacientes con alerxia respiratoria están tratados na actualidade con inmunoterapia específica. Nos casos nos que só se utiliza medicación sintomática, o 62 por cento dos pacientes continúan experimentando un control parcial ou nulo dos síntomas.

Innovación en inmunoterapia con alérgenos
A inmunoterapia con alérgenos é o único tratamento que actúa sobre a etiología da enfermidade, modificando a resposta inmunolóxica ao alérgeno. No caso concreto dos ácaros, a principios de 2018 iniciouse a comercialización en España de Acarizax®, o primeiro medicamento de inmunoterapia rexistrado para o tratamento da asma e a rinitis alérxicas por ácaros. É a primeira vez que un tratamento de Inmunoterapia documenta a indicación de asma seguindo un proceso de rexistro farmacéutico.