Coa chegada do mes de setembro, comeza en termos xerais a vendima, extensiva esta actividade a todo o territorio nacional. É unha das actividades económicas máis importantes en calquera das Comunidades onde se realiza, ben sexa en Galicia, A Rioxa, Castela-A Mancha, Castela-León, Cataluña, Andalucía, etc. En Galicia, iniciouse a recolección para mediados de agosto para as variedades temperás por mor das altas temperaturas rexistradas nos últimos meses e a escaseza de precipitacións, dando por feito que haberá unha redución importante respecto ao ano pasado 2021.

Con carácter xeral, a uva presenta boa calidade e ausencia de enfermidades en todo o territorio nacional. En Galicia, que é onde nos imos a referir, existen cinco denominacións de orixe son: Ribeiro, Ribeira Sacra, Monterrey, Valdeorras e Rías Baixas. A denominación máis antiga de toda España é a de Ribeiro, comezou o seu camiño alá por 1932, anos máis tarde, en 1945, temos a comarca de Valdeorras, recoñecida por Orde Ministerial. Situada na provincia de Pontevedra, en 1980, comeza a súa andaina a través da publicación no BOE, a denominación específica de albariño e non foi ata 1988 cando se aproba a regulación da Denominación de Orixe Rías Baixas como a coñecemos hoxe en día e todo un símbolo de Galicia e por último, creada en 1997, está a Denominación de Orixe Ribeira Sacra, unha denominación que rolda o 85% da súa produción total de viños tintos.

Esta denominación que se atopa polas provincias de Lugo e Ourense, onde o río fai de fronteira entre as dúas provincias, ofrecendo unhas paisaxes espectaculares sobre todo en época de vendima nas ribeiras do Sil e do Miño. É a chamada “Viticultura heroica”, chámaselle así, pola dificultade que supón desenvolverse nun terreo con desniveis que poden superar o 30%, o que condiciona moito traballar nestas zonas dada a pendente na que se atopa a vide para recoller a uva e noutros lugares, realízase desde unha barca.

Pero, Como chegou a nós a vide? Témonos que remontar á época romana, cando os romanos ocupaban Gallaecia (Galicia), segundo o historiador Xavier Castro: En Galicia, entra antes o viño que as cepas, pois son estes os que traen o viño a territorio galego, acompañados de vides, as cales plantaban. O Emperador Constantino, alá polo 313 d.c. foi clave para a extensión da cristianización na Península Ibérica, porque para a celebración da misa, facía falta o viño, de aí, que todas as parroquias, mosteiros, dioceses… fomentasen a vide para ter viño, non só para a misa, senón tamén para agasallos dos monxes.

Antes do proceso da vendima todo debe estar xa preparado para a recepción das uvas como as barricas onde fermentará o mosto, a estrujadora, cestas para recoller as uvas, etc. A vendima é o momento da recollida da uva, onde tras o posterior traslado á adega, comeza a gran aventura de transformación da uva en viño, aínda que non todas as variedades de uva maduran á vez influíndo tamén as condicións climáticas.

Unha vez recollidas e depositadas en caixas, levan á adega nas mellores condicións posibles e onde se lle van a realizar probas tanto hixiénicas como de maduración, pasando a uva a unha despalilladora, onde se separa a uva do raspón. Tras o despalillado, o proceso continúa co estrujado da uva, momento no que rompe para a extracción do mosto utilizando unhas ferramentas modernas para evitar a rotura das pebidas e non engadir acidez. Antes a este proceso chamábaselle “Pisado” das uvas. No caso dos brancos, extráese todo o mosto para a fermentación e os tintos, necesitan maceración.

A fermentación alcohólica, é un proceso natural, a uva contén azucres adquiridos pola maduración e estes vanse transformando lentamente e á súa vez, neste proceso, tomará as substancias que lle proporcionarán a cor e o aroma ao estar en contacto co hollejo tamén chamado bagazo. A fermentación pódese realizar en tinas de madeira, normalmente de carballo ou en cubas de aceiro inoxidable. Unha vez finalizada a fermentación transcorridos uns días, se trasiega o viño a outros depósitos filtrándoo da parte sólida, o bagazo, se prensa para aproveitar o viño que contén, chamado viño de prensa. Estes viños, permanecen un tempo en barricas onde se vai asentando e á súa vez adquirindo aromas que notaremos máis tarde.

Antes da súa saída ao mercado, os viños sométense a un proceso de estabilización para que todas as impurezas en suspensión váianse ao fondo do depósito deixándoo en perfectas condicións para o embotellado que é, a última fase do proceso de elaboración do viño. Unha vez superada, xa está dispoñible para a súa comercialización.

Realizada a vendima, as cepas “descansan” durante un par de meses e coa caída da folla no outono, comezará de novo o ciclo con pódaa e a queima dos sarmientos obtidos ou darlle outros usos, despois o atado das varas de onde sairán os primeiros brotes alá pola primavera, esperando a que chegue de novo setembro para volver recoller a colleita.