Cando comezamos a ver caer as follas das árbores lémbranos que estamos no outono que normalmente se inicia o 21 de setembro. Os días son máis curtos e aos poucos máis fríos. As follas das árbores de folla caduca comezan a desprenderse porque deixan de realizar a fotosíntesis deixando atrás a cor verde tiñéndose as follas das ramas de cores vermellas, alaranxados, amarelos… unha variedade de cores rechamantes ata que os seus troncos quedan espidos, por exemplo: Un carballo, unha maceira, un peral, entre tantas variedades como dicimos, de folla caduca.

Non pasan desapercibidos os que manteñen a folla todo o ano, os de folla perenne, son aqueles que as súas follas teñen mecanismos de protección como ceras e resinas, resistindo a climas fríos e con pouca luz, resistentes tamén, por exemplo á fractura e conxelación: O Eucalipto, o naranjo, o madroño, etc.

Nos parques das cidades e pobos, esas follas son unha molestia e á súa vez un perigo nas súas rúas ou prazas, polo risco de escorregar os transeúntes e producir un accidente. Con todo, esa caída de folla é moi favorable e beneficiosa coas primeiras choivas e sucesivas. Son un tesouro que maiormente non se ten en conta e non sempre utilizamos ben.

Unha das causas do cambio climático é a degradación do terreo que está relacionado coas alfombras de follas que, coa axuda do vento e a choiva, cobren os chans xerando un recurso natural rico en materia orgánica, en minerais e en microorganismos que, ao descompoñerse, enriquecen o chan ademais de rexeneralo e reter a auga da choiva evitando erosións. Un terreo así, é óptimo para que nazan os cogomelos, unha humidade idónea xunto con temperaturas moderadas e sobre todo, a choiva que é esencial para que eses restos vexetais empápense e germinen os esperados cogomelos.

O desenvolvemento dos cogomelos, é moi activo, reprodúcense por medio de esporas das cales xorde o corpo do fungo, e como dicimos, se se dan as características: luz adecuada, humidade e temperatura, os cogomelos silvestres comezarán a nacer e crecer entre eses restos de follas e madeiras das árbores no bosque.

Como todo, non se aprecian as cousas ata que non se coñecen. É o que lle pasaba aos cogomelos ata non hai moitos anos, estivo ignorada, agora un manxar cada vez máis apreciado e cotizado o que se demostra porque cada vez sae máis xente ao monte para buscalas, tanto expertos na materia como afeccionados coñecedores das mesmas.

A micoloxía, é a ciencia biolóxica que se dedica ao estudo dos fungos, é un termo que provén do grego antigo mykés e logos, os cales significan os fungos e o estudo respectivamente, polo que a micoloxía, defínese como: O estudo dos fungos (coñecidos por cogomelos). É unha rama científica que se encarga de catalogar aquelas especies de fungos que sexan comestibles e non comestibles.

Na época outonal, son moitas as asociacións micolóxicas que realizan cursos a distintos niveis impartidos por expertos relacionados coa micoloxía, coñecedores das formas de vida dos fungos (reprodución), identificación básica dos cogomelos, a súa clasificación, principais grupos e especies, intoxicacións por consumo, as principais especies tóxicas, lexislación aplicable e boas prácticas na actividade micolóxica como é saber, colleitar os cogomelos correctamente, tamén axuda a previr a destrución medio ambiental do bosque.

Para recoller os cogomelos, necesítase levar unha serie de utensilios básicos, sobre todo para non danar o fungo, que son: Unha navalla para colleitar certos tipos de cogomelos, unha cesta de vimbia, pois axuda a dispersar as esporas do cogomelo e mantén o fungo en mellor estado, se o facemos nun recipiente de plástico, non permite esa dispersión das sementes e, un cepillo de porcas suaves para eliminar a terra do fungo e manter a cesta limpa.

Para colleitar os cogomelos silvestres correctamente ou máis ben de forma adecuada, a primeira dúbida: Colléitanse a man ou con navalla? Pois ben, ante todo evitar danar o micelio (sementes do cogomelo) e dependendo da variedade, unhas é mellor recollelas a man e outras con navalla. Se é a man, debemos suxeitar o cogomelo polo talo e viralo 360º, evitando arrincala do tirón para non danar o micelio, se se recollen con navalla, cortaremos pola base do pé de forma horizontal e desa forma evitamos danar a planta e á súa vez conservamos todo o ecosistema.

É conveniente aprender a coñecer os cogomelos comestibles das tóxicas que poden ser mortais, se non estamos seguros non as botaremos á cesta. Nomearemos algunhas das variedades máis comúns comestibles como: Champiñón Silvestre (Agaricus campestris), sen dúbida, unha dos principais cogomelos comestibles, Oronja (Amanita caesaera), variedade considerada como unha dos mellores cogomelos comestibles, Boletus ou cogomelo cabaza (Boletus edulis), coñecida como “fungo branco” ou “cogomelo cabaza”, ten unha excelente consideración tanto por afeccionados como por cociñeiros profesionais, Níscalo (Lactarius deliciosus), o níscalo, é outra dos cogomelos comestibles máis comúns en España polo seu bo sabor, Rebozuelo (Cantharellus cibarius), é fácil recoñecer polo seu chapeu en forma de embude, Trufa negra (Tuber melanosporum), é un cogomelo subterráneo de cor marrón-negra moi apreciada polo seu gran valor culinario, etc. E as máis comúns non comestibles como: Amanita phalloides, unha dos cogomelos máis tóxicos que podemos atopar, coñecida tamén como oronja verde, mortal ou cicuta verde, Amanita verna, a súa inxesta pode ser letal, quen non a distinga, pode confundila cos champiñóns, Amanita muscaria, a típica dos contos de fadas e trasgos, é moi tóxica, Cortinarius orellanus, é menos abundante, os principais síntomas por intoxicación son cansazo, sede intensa, dor de cabeza, secura de boca… Boletus satanas, é un cogomelo tóxico pero non mortal, é de grandes dimensións podendo alcanzar o dous kg., crece baixo as árbores de folla caduca.

Débense extremar as precaucións posto que todos os anos prodúcense un número considerable de intoxicacións por non identificar adecuadamente as especies.