O oxímoron evocado polo título 'A utilidade do inútil' merece unha aclaración. A paradoxal 'utilidade' á que me refiro non é a mesma en cuxo nomee considéranse inútiles os saberes humanísticos e, máis en xeral, todos os saberes que non producen beneficios.

Nunha acepción moi distinta e moito máis ampla, quixen poñer no centro das miñas reflexións a idea de utilidade daqueles saberes cuxo valor esencial é do todo alleo a calquera finalidade utilitarista.

Se deixamos morrer o gratuíto, se renunciamos á forza xeradora do inútil, se escoitamos unicamente o mortífero canto de sirenas que nos impele a perseguir o beneficio, só seremos capaces de producir unha colectividade enferma e sen memoria que, extraviada, acabará por perder o sentido de si mesma e da vida. E nese momento, cando a desertificación do espiritu háxanos xa agostado, será en verdade difícil imaxinar que o ignorante 'homo sapiens' poida desempeñar aínda un papel na tarefa de facer máis humana a humanidade.