A soidade non entende de idades. Nin de códigos postais. Nin de situacións vitais. Pode chamar á porta de calquera casa, instalarse nunha vida aparentemente chea de xente, ou simplemente aparecer unha tarde de domingo sen previo aviso. Desde hai algo máis dun ano, en Galicia hai un número de teléfono que responde a ese silencio. E faino, sobre todo, con voz humana.

A central telefónica de atención á soidade non desexada da Xunta, xestionada en colaboración coa Cruz Vermella, pechou o seu primeiro ano de funcionamento cun balance que evidencia unha necesidade tan silenciosa como estendida: preto de 8.000 chamadas atendidas, o que supón unha media de 21 consultas ao día.

O servizo non se detivo. Non é unha campaña estacional nin unha resposta puntual. Día a día, de luns a venres, entre as 10:00 e as 18:00 horas, o teléfono 900 830 831 segue operativo. As chamadas que chegan fóra dese horario devólvense ao día seguinte. "Non deixa de ser un recurso que sempre está dispoñible para quen máis o precisa", subliñan dendê a administración, "ofrecendo atención, asesoramento e acompañamento".

Detrás do teléfono, sempre hai un equipo

O que distingue esta central non é só a súa continuidade, senón quen está ao outro lado da liña. Profesionais da Cruz Vermella especializados en atención á soidade descolgan cada chamada. Non son algoritmos. Non son mensaxes automáticas. Son persoas formadas para escoitar, orientar e informar, capaces de detectar sinais de risco, de ofrecer unha palabra cando o que falta é precisamente iso, e de derivar os casos que requiren unha intervención máis profunda cara aos servizos sociais ou aos recursos comunitarios.

A central forma parte da Estratexia galega contra a soidade non desexada, unha folla de ruta dotada con 145 millóns de euros que se articula en tres eixos: sensibilización, prevención e actuación. O teléfono é unha das súas ferramentas máis visibles, pero non a única. Xunto a el conviven programas como Xantar na Casa, Xuntos polo Nadal ou o proxecto Aloumiños, que leva o acompañamento a vinte concellos a través de educadores sociais.

Non é cuestión de idade

Cando se fala de soidade, a imaxe automática remite a persoas maiores que viven soas. E é certo que máis de 170.000 galegos maiores de 65 anos residen sós na comunidade. Pero os datos desminten que se trate dun fenómeno exclusivamente xeracional. Segundo o Barómetro da soidade non desexada en Galicia 2024, un 19,8% da poboación galega —unha de cada cinco persoas— sofre soidade non desexada. A afectación é case idéntica entre mulleres (20%) e homes (19,7%). E o dato máis revelador: a soidade golpea con máis forza á xuventude, cun 35,5%, fronte ao 19,9% entre as persoas de 55 e máis anos.

A soidade pode instalarse nun estudante universitario que acaba de chegar a unha cidade nova, nunha persoa de mediana idade que acaba de divorciarse, nun traballador en desemprego ou nunha familia monoparental. Non basta con servizos: necesitamos máis humanidade, porque a sociedade do benestar non consiste só en dar servizos de calidade, senón tamén en preocuparse os uns polos outros.

Unha rede que se tece tamén fóra do teléfono

A central non actúa no baleiro. A súa eficacia depende, en boa medida, de que alguén, nalgún lugar, detecte antes o problema. Por iso, a estratexia galega aposta por tecer redes de apoio local con farmacias, administradores de fincas, comerciantes e asociacións veciñais, convertidos en sensores de alerta ante situacións de vulnerabilidade. Trátase dunha alianza fundamental para seguir ampliando a rede de apoio e chegar a quen máis o precisa.

Mentres tanto, o teléfono segue a soar. Vinte e unha veces ao día, de media. Vinte e unha voces que buscan algo tan simple e tan complexo como alguén que as escoite. Ao outro lado, un equipo profesional espera. Porque a soidade non é cuestión de idade, e porque ás veces, para romper o silencio, abonda con marcar un número.